DANS
«Unchained melody»
Carte Blanche og Festspillene i Bergen, Studio Bergen
Koreografi: Mette Ingvartsen
Koreografiassistent: Thomas Birzan
Dramaturg: Fabienne Seveillac
Kostymedesign: Indrani Balgobin
Lyddesign: Roel Das
Lysdesign: Hans Meijer
Stemmepedagog: Rikke Lina Matthiesen
Med: Adrian Bartczak, Aslak Aune Nygård, Brecht Bovijn, Dawid Lorenc, Gaspard Schmitt, Ihsaan de Banya, Iris Auguste, Mai Lisa Guinoo, Nadege Kubwayo, Noam Eidelman Shatil, Ola Korniejenko,
Ole Martin Meland, Olha Mykolayivna Stetsyuk og Trine Lise Moe
«Unchained melody» er ein vakker og multimedial ode til kjærleikens mange fasettar og aspekt, ei framsyning til å bli i godt humør av.
Årets festspelframsyning frå Carte Blanche er «Unchained melody» av den danske koreografen Mette Ingvartsen. For meg blei dette ei sanseleg og vakker danseframsyning der dans, song, gode harmoniar og dyktig individuelt spel med sterk kjenslemessig mimikk gjekk opp i ei høgare eining. Ikkje sia eg såg Elle Sofe Saras «Vástádus eana – The answer is land» i Harstad under festspela i Nord-Norge i 2021 har eg hatt ei liknande danseoppleving.
Den danske koreografen Mette Ingvartsen har lenge arbeidd med å kombinere dans og rørsle med andre uttrykk, både kunstnarlege, språklege og teknologiske. I «Unchained melody» har ho ønska å utforske dei ulike sidene ved kjærleiken, og det har ho gjort i ei framsyning der havets bølgjande og repeterande rørsler dannar ei slags overordna ramme for ei musikalsk, velspela og sanseleg reise inn i den euforiske rusen, gleda, smerta, sorga, sinnet og alle dei andre sidene som på godt og vondt følgjer av kjærleiken. I ein scenografi der det er eit bakteppe av halvtransparente, sølvskimrande draperi, kjem fjorten, i hovudsak svartkledde dansarar, sju av kvart kjønn, sakte, særs sakte fram og beveger seg diagonalt framover på scena medan vi høyrer ei lågfrekvent brumming som syner seg å vere lyder skapt av dansarane sjølve. Rørslene er så langsame at dei kan minne om eit tidevatn som gradvis fyller stranda. Etter kvart vil vi oppleve fleire av desse metaforane frå havet. Og medan dei forsiktig og sakte beveger seg framover på scena går den lågfrekvente duren umerkeleg over i godt harmonisert song og andre akkompagnerande og utfyllande lyder.
I denne framsyninga nyttar Ingvartsen seks kjærleikssongar frå fire ulike hundreår, og i eit stort musikalsk spenn frå det mellomaldersk nærast sakrale («A chantar m’er so qu’eu no volria») via renessansen («Morir non può il mi cuore») og fram til dagens låtar med mellom andre tittelsongen og «Durer» av Okay Kaya (Kaya Wilkins). Frå å vere som ein vegg eller ei bølgje, løyser dei fjorten seg etter kvart opp i mindre grupper eller par, og medan dei syng skjer det ulik interaksjon der det ikkje berre dannar seg tokjønna par, men mange andre konstellasjonar. Undervegs spelar dei også aktivt på publikum.
Dei fjorten er profesjonelle dansarar, men eg let meg også imponere over kor gode songarar dei er, og kor godt dette er harmonisert. Stemmepedagogen Rikke Lina Matthiesen har openbert gjort ein framifrå jobb. Samstundes som dei syng, er dei heile tida i rørsle. Då kan dei bli andpustne, og det gjer at det ikkje alltid er like lett å synge reint. Men slik skal det sjølvsagt vere, for kjærleiken er heller ikkje berre rein, vakker og god. Det får vi etter kvart tydeleg prov på, når aktørane ikkje berre er dansarar og songarar, men også skodespelarar, og med kroppsspråk og utsøkt mimikk tek til å spele ut dei mange aspekta som kan følgje av kjærleiken, frå den rusande gleda via sorg, smerte eller sinne. Ein god porsjon humor greier dei også å leggje inn.
Og alt dette skjer medan dei beveger seg, meir enn dansar, og som denne store dønningen av ei bølgje der nokre av songane tar til å gå i loop som når du ikkje får ein song ut av hovudet. Særleg gjeld dette framføringa av Stephen Merritts og The Magnetic Fields’ «The Book of Love» som eg heller ikkje greier å få ut av hovudet. Og med eitt høyrer eg at eg ikkje er åleine, men at fleire i salen faktisk syng med.
Sjølv om «Unchained melody» baud på store kjenslemessige sider, og ikkje berre av det lykkelege slaget, blei framsyninga for meg likevel ei stor sanseleg oppleving som også gjorde meg glad og i godt humør. Og det må jo vere eit bra skotsmål.
(Etter Festspillene i Bergen skal framsyninga til Harstad og Festspillene i Nord-Norge seinare denne månaden.)